Ráðuneytisstjóri í vondum málum




Undanfarnar vikur hefur Grímseyjarferjan, hin “nýja”, valdið hneykslan landsmanna – og ekki að ástæðulausu. Fyrir nokkrum árum, þegar komið var að því að endurnýja ferju þá sem gengur út Eyjafjörð til Grímseyjar, voru gerðir út menn til að skoða ferju sem var til sölu í Írlandi; skipaverkfræðingur og fulltrúi Samskipa sem annast rekstur Grímseyjarferju. Skipaverkfræðingurinn mun hafa sagt í skýrslu sinni - að skipið væri í hörmulegu ástandi. Áætlaði hann þó að gera mætti það upp - óbreytt - fyrir 55 milljónir króna enda færi verkið fram í austur-evrópskri skipasmíðastöð - sem er ódýrara . Sameiginleg niðurstaða verkfræðingsins og fulltrúa Samskipa var sú að með slíkum lagfæringum gæti skipið hentað sem Grímseyjarferja.


Ferjan var síðan keypt - en siglt til Hafnarfjarðar og þar ráðist í meiri háttar breytingar á skipinu. Þessar breytingar, auk viðbótarbreytinga meðan á verkferlinu hefur staðið, svo og nýr búnaður hafa þegar tafið afhendingu þess og valdið viðbótarkostnaði sem hlaupa mun á hundruðum milljóna króna – sem að sjálfsögðu koma úr vasa skattgreiðenda. Allt er málið hið ruglingslegasta og enginn telur sig ábyrgan.
Ríkisendurskoðun hefur séð ástæðu til að gera sérstaka greinargerð um málið – sjá www.rikisendurskodun.is


Ráðuneytisstjórinn.

Samgönguráðuneytið stjórnar og ber ábyrgð á samgöngumálum, jafnt vegagerð, siglingum og flugi. Allt þetta ferli og ákvarðanataka, svo og aðhalds- og stjórnleysi, fór því fram á vegum ráðuneytisins, eða í skjóli þess.

Ragnhildur Hjaltadóttir ráðuneytisstjóri ræður húsum í Samgönguráðuneytinu – að sjálfsögðu undir handleiðslu ráðherra á hverjum tíma. Nýlega birtist í Mbl. yfirlýsing frá henni, um þetta mál, svohjóðandi:

“Athugasemdir Ríkisendurskoðunar eru litnar mjög alvarlegum augum í Samgönguráðuneytinu. Ljóst er að orðið hefur ákveðið brot á skýrum verklagsreglum ráðuneytisins sem kveða á um að gera skuli vandaða verkefnaáætlun sem innihaldi m.a. verklýsingu, tíma- og kostnaðaráætlun. Jafnframt ber verkefnisstjóra að upplýsa ráðuneytisstjóra um gang mála og fá samþykki fyrir verkefnaáætlun. Við framkvæmd þessa máls var þessum verklagsreglum ekki fylgt. Tekið verður á því með viðeigandi hætti og í samræmi við góða stjórnsýslu.”


Þetta eru athyglisverð orð. Hér er ekki um að ræða smámál sem gengið hefur yfir á einum eftirmiðdegi og einhver misstigið sig í snöggri ákvarðanatöku. Þetta mál hefur staðið yfir í nokkur ár – og allan þann tíma hefur Ragnhildur setið við stjórnvölinn. “Vandaða verkefnaáætlun” hefur greinilega skort og verkefnisstjóri virðist ekki hafa "upplýst ráðuneytisstjóra um gang mála”. Hitt er einkar athyglisvert að ráðuneytisstjórinn skuli ekki sjálf hafa óskað eftir upplýsingunum.

Að ráðuneytisstjórinn, eftir hundraða milljóna hirðuleysi og tafir, skuli nú líta “alvarlegum augum” á athugasemdir ríkisendurskoðunar og “ætla að taka á málinu með viðeigandi hætti og í samræmi við góða stjórnsýslu” er einfaldlega of seint. “Góð stjórnsýsla” er nokkuð sem Ragnhildi Hjaltadóttur var ætlað að ástunda frá því að hún var ráðin í starfið og vinnuveitandi hennar - almenningur - ætlast til og borgar henni kaup fyrir.

Menn hljóta að velta því fyrir sér hvort svipaða frammistöðu sé að finna í fleiri verkum ráðuneytisstjóra og ráðherra undanfarin ár.


Ráðherrann.

Við skulum treysta nýjum ráðherra til að velja sér hæft starfsfólk.

Það er hinsvegar umhugsunarefni fyrir þjóðina hvort það er viðeigandi að Sturla Böðvarsson, sem var samgönguráherra á þessu tímabili, leyfi sér að segjast “enga ábyrgð axla” (ruv.is 16.8.2007) – og sé nú orðinn forseti Alþingis.


Við stjórnvölinn.

Undir samgöngumálaráðuneytið heyra, eins og fyrr segir, m.a. siglingar og flug. Það er kaldhæðnislegt að á þessum sviðum gilda ákveðin lög og reglur - sem eiga rætur í ráðuneytinu - og þykir sjálfsagt að menn gjaldi fyrir brot sín á þeim. Skipstjóri sem fyrir mistök eða vanrækslu, strandar skipi sínu eða missir það í djúpið, getur ekki bara sagt að stjórn sín hafi brugðist. Hann leysir sig ekki frá málinu með því að segja: . . . "verklagsreglum var ekki fylgt, ég lít málið alvarlegum augum". Skipstjóri getur misst réttindi sín, þar með starfið – og á vissan hátt mannorðið. Rannsóknarnefnd og sjóréttur taka til starfa og hæfni hans til að stjórna skipi er jafnvel dregin í efa og endurmetin.
Svipað gildir um flugstjóra sem bregst rangt við aðstæðum sem upp koma eða brýtur reglur án fullnægjandi ástæðu. Hann getur ekki leyft sér að segja: "Ég axla enga ábyrgð".


Ábyrgð valdhafa.

Er ekki eðlilegt að svipuð rannsóknar- og refsi-ákvæði, gildi einnig um ráðuneytisstjóra og aðra valdhafa, rangar ákvarðanir þeirra, vanrækslu og misbeitingu valds ef um slíkt er að ræða. Er það í rauninni ekki eina ráðið til að stemma stigu við því sem við almenningur köllum spillingu og því aðhaldsleysi í fjármálum þjóðarinnar sem Ríkisendurskoðun hefur ítrekað varað við í mörgum málum og kostar okkur milljarða á hverju ári ?
Er ekki tímabært að taka á málunum hvort sem Jón eða séra Jón á í hlut ?



Baldur Ágústsson
fv. forstj. og frambjóðandi í forsetakosningum 2004.

baldur@landsmenn.is